معرفی جند کتاب از آثار امام خمینی (ره )

شرح دعای سحر (عربی)

امام خمینی این کتاب را در سال ۱۳۴۷ ق. یعنی در ۲۷ سالگی تالیف کردهاند. سال تألیف این کتاب مصادف است با سال ورود مرحوم شاه آبادی به قم. امام خمینی در دو نقطه از این کتاب از ایشان یاد و مطلبی نقل میکنند.

تالیف این کتاب در سال اول تلمذ نزد شاه آبادی، این نکته را روشن میکند که امام خمینی همان طور که خودشان در اولین برخورد و ملاقات با شاه آبادی فرمودهاند، فلسفه را قبلا خواند بودند و در عرفان نیز کار کرده و استاد دیده بودند.

این کتاب به زبان عربی است. ترجمه فارسی آن نیز منتشر شده است.

مصباح الهدایة الی الخلافة والولایه (عربی)

این کتاب در بیان حقیقت محمدیه و ولایت علویه است که با ترجمه فارسی آن پس از انقلاب چاپ شده است. تالیف این کتاب در سال ۱۳۴۹ هu200d.ق به پایان رسیده است.

این کتاب و شرح دعای سحر فقط برای کسانی که با عرفان و اصطلاحات آن آشنایی دارند قابل استفاده است.

لقاء الله (فارسی)

مقالهای به زبان فارسی در هفت صفحه که در آن از استادش شاه آبادی یاد میکنند.

این رساله در پایان کتاب لقاءالله حاج میرزا جواد ملکی تبریزی چاپ شده است.

سر الصلاة

صلاة العارفین یا معراج السالکین (فارسی) این کتاب برای خواص از اهل عرفان و سلوک نوشته شده و تاریخ پایان تالیف آن سال ۱۳۵۸ ق. است و تا حال دوبار چاپ شده است که بار اول مستقل و بار دیگر در یادنامه شهید مطهری چاپ شده است. در این کتاب از اسرارالصلاة شهید ثانی و آقای شاه آبادی یاد میشود و نیز به شرح اربعین خود ارجاع میدهند که معلوم میشود شرح اربعین را پیش از سرالصلاة نوشتهاند یا هنگام نوشتن سرالصلاة آن کتاب هم در دست تالیف بوده است.

تعلیقه علی شرح فصوص الحکم (عربی)

فصوص الحکم تالیف محیی الدین عربی و شرح آن از محمود قیصری است و امام خمینی شرح فصوص را در هفت سالی که از محضر آقای شاه آبادی استفاده میکردند، نزد ایشان خوانده و تاریخ تالیف این تعلیقه هم همان سالهاست. در این تعلیقه به مصباح الهدایه خود ارجاع میدهند و از آقای شاه آبادی نیز یاد میکنند. کتاب شرح فصوص ۴۹۵ صفحه است که تعلیقه امام تا صفحه ۳۹۶ آن است.

تعلیقه علی مصباح الانس (عربی)

مفتاح غیب الجمع والوجود تالیف صدرالدین محمدبن اسحاق قونوی و شرح آن به نام مصباح الانس تالیف محمدبن حمزة بن محمد عثمانی معروف به ابن فناری است. امام خمینی مصباح الانس را تا صفحه ۴۴ از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۴ق. نزد آقای شاه آبادی خوانده است.

تعلیقه علی شرح حدیث راس الجالوت (عربی)

قاضی سعید قمی از دانشمندان و عرفای قرن یازدهم، تالیفات فراوانی دارد که یکی از آنها شرح حدیث راس الجالوت است که در ذریعه آقا بزرگ در حرف "شین" یاد شده است. گویا مقصود از حدیث راس الجالوت همان احتجاج حضرت رضا (ع) با اصحاب ادیان مختلفه است که قسمتی از آن احتجاج با راس الجالوت یهودی است. حدیث در توحید و نیز عیون اخبارالرضا شیخ صدوق و احتجاج طبرسی و جلد دهم بحارالانوار و جلد دوم مسندالرضا نقل شده است.

امام خمینی تعلیقهای بر این رساله قاضی سعید نوشتهاند که در جلد ۲۶ ذریعه صفحه ۲۸۵ چاپ مشهد یاد شده و هنوز به چاپ نرسیده است.

شرح حدیث راس الجالوت (عربی)

امام خمینی علاوه بر تعلیقهای که یاد شد مستقلا شرحی بر این حدیث نوشتهاند که تاریخ تالیف آن بنا بر آنچه در کتاب آیینه دانشوران آمده است، ۱۳۴۸ میباشد و این رساله هم متاسفانه هنوز چاپ نشده است.

تفسیر سوره حمد (فارسی)

تفسیری است عرفانی بر سوره حمد که امام خمینی در سالهای اول پیروزی انقلاب در پنج جلسه بیان فرمودند و مکرر چاپ شده است. امام خمینی در کتاب سرالصلاة، سوره حمد و توحید را به طور مختصر با اشاراتی عرفانی تفسیر کردهاند. به صفحات ۱۳۹ تا ۱۵۱ چاپ ۱۳۶۰ شمسی مراجعه شود. و نیز در کتاب "آداب الصلاة" سوره حمد و توحید و اناانزلناه را به گونهای مفصلتر تفسیر کردهاند.

الحاشیه علی الاسفار (عربی)

امام خمینی از مدرسین اسفار ملاصدرا بوده و گویا حواشی بر این کتاب داشته باشند زیرا یکی از فضلای حوزه علمیه قم حاشیهای از ایشان در مجله کیهان اندیشه نقل کردند والله العالم.

آداب الصلاة (فارسی)

این کتاب را پس از "سرالصلاة" نوشتهاند.

مبارزه با نفس جهاد اکبر (فارسی)

رسالهای است اخلاقی، در موضوع "جهاد با نفس" که تقریر سخنرانیهای امام خمینی در نجف اشرف برای طلاب و فضلا است. این رساله بارها چاپ شده است.

شرح حدیث جنود عقل و جهل (فارسی)

در کتاب اصول کافی حدیثی در بیان لشگریان عقل و جهل از امام صادق(ع) نقل شده که شامل هفتاد و چند عنوان است.

امام خمینی این حدیث را به زبان فارسی شرح کردهاند ولی تا عنوان ۲۵ آن را بیشتر ننوشته و موفق به تکمیل آن نشدهاند.

اربعین - شرح اربعین (فارسی)

شرح چهل حدیث است که سی و سه حدیث آن اخلاقی و هفت حدیث دیگر اعتقادی است.

فهرست احادیث این کتاب از این قرار است:

جهاد نفس، ریا، عجب، کبر، حسد، حب دنیا، غضب، عصبیت، نفاق، هوای نفس، فطرت، تفکر، توکل، خوف و رجاء، امتحان، صبر، توبه، ذکر خدا، غیبت، اخلاص، شکر، کراهت از مرگ، اصناف طالبان علم، اقسام علم، وسواس، فضیلت علم، عبادت و حضور قلب، لقاءالله، وصیت رسول خدا (ص) به حضرت امیر (ع)، اقسام قلوب، عدم شناخت حقیقی خدا و رسول و امام مومن، یقین و حرص و رضا، ولایت شرط قبول اعمال، حال مومن نزد خدا، معرفت حق و اسماء او، معرفت حق و صفات او، طریق معرفت حق تعالی و اولی الامر، خداوند آدم را به صورت خود آفرید، خیر و شر، حقیقت توحید.

امام خمینی مدت سی سال یا بیشتر فقه استدلالی تدریس میکردند و همه این درسها یا قسمت اعظم آنها را نوشتهاند و یکی از امتیازات این تالیفات همین است که پس از تدریس و تحقیق کامل، نوشته شده است. بحثهایی را که امام خمینی نوشتهاند، عبارتند از: طهارت و مکاسب محرمه و بیع و خیارات و خلل صلاة، تقیه که همه به زبان عربی است.

کتاب الطهارة

• جلد اول، بحث نجاسات، تاریخ پایان تالیف، ۱۰ ذیحجه ۱۳۷۳ ق. چاپ اول در ۲۷۲ صفحه در قم و چاپ دوم در ۳۵۸ صفحه در نجف سال ۳۸۹ ق.
• جلد دوم، بحث ماء ثلاثه. تاریخ پایان تالیف، ۲۲ ربیع الاول ۱۳۷۶ ق. چاپ قم در ۳۱۹ صفحه.
• جلد سوم، بحث تیمم. تاریخ پایان تالیف، ۱۱ شعبان ۱۳۷۶. چاپ قم در ۲۳۵ صفحه.
• جلد چهارم کتاب مذکور پیرامون بحث از احکام نجاسات میباشد. این کتاب که آخرین قسمت از مباحث طهارت است تالیف آن در تاریخ ۲۸ ذیقعده ۱۳۷۷ ق. به پایان رسیده و چاپ آن نیز در نجف اشرف به سال ۱۳۸۹ ق. انجام گرفته است. تعداد صفحات این جلد ۲۹۰ صفحه میباشد.

المكاسب المحرمه

• جلد اول، شامل بحثهای الاکتساب بالاعیان النجسه، الاکتساب مما یکون المقصود حراما، الاکتساب بما لا منفعة فیه، الاکتساب بماهو حرام فی نفسه، نقاشی و مجسمه سازی، غنا و غیبت و قسمتی از رساله روضة الغناء استادشان حاج شیخ محمد رضا اصفهانی در این جلد نقل شده است.
• جلد دوم، شامل بحثهای قمار، کذب، کمک به ظالم، ولایت از طرف جائر، تکسب به واجبات، جوایز سلطان و خراج و مقاسمهای که سلطان جائر میگیرد.

کتاب البیع

• جلد اول، تاریخ تالیف پس از ۱۳۸۰ق. در ۴۵۷ صفحه در نجف چاپ شده است.
• جلد دوم، در سال ۱۳۹۱ در نجف در ۵۷۵ صفحه چاپ شده است و بحث ولایت فقیه امام خمینی که منشا بسیاری از تحولات گشت، در این جلد است.
• جلد سوم، تاریخ پایان تالیف، ۱۱ جمادی الاولی ۱۳۹۲ و در همان سالها در ۴۸۵ صفحه در نجف چاپ شده است و بدین ترتیب این سه جلد، حاصل تدریس حدود دوازده سال امام خمینی میباشد که به قلم خودشان نوشته شده است.
• جلد چهارم، بحث خیارات. تاریخ پایان تالیف، ۲۵ جمادیالاول ۱۳۹۴. در ۴۵۲ صفحه در نجف در همان سال تالیف چاپ شده است.
• جلد پنجم، شامل بقیه بحث خیارات و بحث نقد و نسیه و قبض. تاریخ پایان تالیف، ۱۵ جمادی الاولی ۱۳۹۶. در ۴۰۲ صفحه در سال ۱۳۹۷ در نجف چاپ شده است.

کتاب الخلل

بحث خلل صلاة است که ظاهرا پس از سال ۱۳۹۷ تا هنگام مراجعت به ایران بحث کرده و نوشتهاند. این کتاب در ۳۱۴ صفحه در قم چاپ شده است.

رسالة فی التقیة

رسالهای است شامل مباحث تقیه در ۳۵ صفحه که تاریخ تالیف آن شعبان ۱۳۷۳ ق. میباشد و به ضمیمه رسالههای اصولی امام خمینی در سال ۱۳۸۵ ق. در قم چاپ شده است.

جالب اینکه بحث معروف "تقیه برای حفظ دین است نه محو دین" در این رساله عنوان شده است.

رسالة فی قاعدة من ملک

این رساله در کتاب آثارالحجة (جلد دوم صفحه ۴۵) جز تالیفات امام خمینی یاد شده است.

رسالة فی تعیین الفجر فی اللیالی المقمره

این رساله در ۳۲ صفحه رقعی در سال ۱۳۶۷ شمسی از امام خمینی منتشر شده است که در عین اختصار، از تالیفات فقه استدلالی ایشان به شمار میآید.

تالیفات امام در اصول فقه که همه به زبان عربی است، به شرح ذیل است:

رساله لا ضرر

قاعده لاضرر با اینکه قاعدهای فقهی است اما در کتابهای اصول در بخش برائت مورد بحث قرار میگیرد و از این رو ما این رساله را از تالیفات اصول فقه به شمار آوردیم. این رساله هنگامی که امام خمینی دوره اول اصول فقه را تدریس میفرمودند، نوشته شده و تاریخ پایان تالیف آن غره جمادی الاولی ۱۳۶۸ق. میباشد که در ۶۸ صفحه به ضمیمه چند رساله دیگر با نام "الرسائل" در قم در سال ۱۳۸۵ چاپ شده است.

رسالة الاستصحاب

این رساله در دوره اول درس اصولشان نوشته شده و تاریخ پایان تالیف آن، و رمضان ۱۳۷۰ میباشد که در ۲۹۰ صفحه با همان رسائل در سال ۱۳۸۵ ق. در قم چاپ شده است.

رسالة فی التعادل والتراجیح

در دوره اول درس نوشتهاند و تاریخ پایان تالیف آن، ۹ جمادیالاولی ۱۳۷۰ و تاریخ پاکنویس آن ماه رمضان ۱۳۷۰ بوده است و در ۹۲ صفحه در همان رسائل در سال ۱۳۸۵ در قم چاپ شده است.

رسالة الاجتهاد والتقلید

چون پایان دوره اول درس اصول فقه امام خمینی ۱۳۷۰ ق. بوده تاریخ پایان تالیف این رساله باید همان سال باشد. در ۷۸ صفحه در همان رسائل در سال ۱۳۸۵ق. در قم چاپ شده است.

رسالة فی الطلب والارادة

این رساله را میتوان از رسالههای فلسفی عرفانی شمرد، ولی چون امام خمینی در درس اصول فقه بحثش را مطرح کردند، ما جزو تالیفات اصول فقه ذکر کردیم.

تعلیقة علی کفایة الاصول

آقا بزرگ تهرانی در کتاب الذریعه^[۱] حاشیه کفایه الاصول آخوند خراسانی تالیف امام خمینی را یاد میکنند و میگوید: "ذکره فی فهرس تصانیفه" و آقای رازی نوشتهاند این حاشیه از بحث قطع تا استصحاب است و در جای دیگر خواندهام که تاریخ پایان تالیف ۱۳۶۸ ق. میباشد.

رساله در موضوع علم اصول

و نیز در برخی نوشتهها، کتابی در اصول فقه به این عنوان "رساله در موضوع علم اصول" از تالیفات امام خمینی شمرده شده است. ۳۸- جعفر سبحانی که از شاگردان امام خمینی بوده است، میگوید:

امام خمینی تقریرات درس آیت الله بروجردی را نیز از آغاز مباحث اصول تا حجیت مظنه نوشتهاند.

تعلیقة علی العروة الوثقی (عربی)

حاشیهای است بر تمام عروة الوثقی سیدمحمدکاظم یزدی. تاریخ پایان این تعلیقه ۷ جمادی الاولی ۱۳۷۵ق. میباشد، چاپ اول آن در ۳۴۵ صفحه در قم انجام شده است و پس از چندی توسط مطبوعات "دارالفکر" چاپ دوم شده و سپس به ضمیمه خود عروة الوثقی، مکرر به چاپ رسیده است.

تعلیقة علی وسیلة النجاة (عربی)

حاشیهای است بر تمام وسیلة النجاة سیدابوالحسن اصفهانی. تاریخ تالیف آن مشخص نیست.

حاشیه توضیح المسائل (فارسی)

حاشیهای است بر توضیح المسائل آیت الله بروجردی که در قم در ۱۳۸ صفحه در سال ۱۳۸۱ پس از رحلت آیت الله بروجردی چاپ شده است.

رساله نجاة العباد (فارسی)

این رساله باید سه جلد باشد، نویسنده فقط جلد دوم آن را که از مکاسب محرمه تا طلاق است و در ۱۵۵ صفحه در قم در حدود سال ۱۳۸۰ به چاپ رسیده، زیارت کرده است. این رساله ظاهرا تالیف خود امام خمینی است و باید درباره قسمتهای چاپ نشده آن تحقیق شود.

حاشیه رساله ارث (فارسی)

ملاهاشم خراسانی صاحب کتاب منتخب التواریخ رسالهای در ارث به زبان فارسی نوشته که با حاشیه برخی مراجع تقلید گذشته چاپ سنگی شده است. امام خمینی حاشیهای بر این رساله نوشتهاند که با اصل رساله در ۱۲۰ صفحه در قم ظاهرا، پس از درگذشت آیت الله بروجردی، چاپ شده است.

مناسک یا دستور حج (فارسی)

این رساله مکرر چاپ شده و چاپ سوم آن که نویسنده زیارت کرده در ۱۸۷ صفحه در سال ۱۳۸۴ ق. انجام شده است.

تحریر الوسیله (عربی)

وسیلة النجاة تالیف آقاسیدابوالحسن اصفهانی از جهت کثرت با بهای فقه (نه کثرت فروع) بر عروة الوثقی تالیف سیدمحمد کاظم یزدی برتری دارد یعنی بسیاری از بابهای فقه مانند مکاسب، طلاق، نذر و... در عروةالوثقی نیست ولی در "وسیلةالنجاة "هست. امام خمینی همان طور که قبلا گفته شد بر "وسیلةالنجاة" حاشیه داشتند و در سال ۱۳۸۴ که در ترکیه تبعید بودند به این فکر افتادند که حاشیه خود را در متن وسیله درج و در ضمن با بهایی را هم که وسیلةالنجاة، ناقص دارد تتمیم و مسائل مستحدثه را هم به آن بیفزایند. این کار در مدتی که تبعید بودند انجام گرفت و به نام " تحریرالوسیله" در همان سالها، در نجف، در دو جلد (۶۶۲و۶۴۷ صفحه) چاپ و سپس مکرر تجدید چاپ شد.

زبدة الاحکام (عربی)

رساله مختصری است که با توجه به تحریرالوسیله امام خمینی توسط برخی از شاگردان ایشان تنظیم شده و مکرر به چاپ رسیده، یکی از چاپهای ممتاز آن چاپ سازمان تبلیغات اسلامی در ۲۷۳ صفحه در سال ۱۴۰۴ ق. انجام شده است.

توضیح المسائل (فارسی)

در زمان آیت الله بروجردی احساس شد که رساله عملیه ایشان باید ویرایش شود تا برای عامه مردم باسواد قابل فهم باشد. به این منظور شیخ علی اصغر کرباسچی، موسس مدرسه علوی در تهران و اصغر فقیهی با همکاری یکدیگر رساله عملیه او را به صورت مطلوبی در آوردند و به نام توضیح المسائل نامیده شد. پس از درگذشت آیتالله بروجردی مراجع تقلید بر این کتاب حاشیه زدند. از جمله امام خمینی حاشیهای بر این کتاب نوشتند که بعدها توسط برخی از علما، حاشیه ایشان در متن درج و به نام توضیح المسائل امام خمینی مکرر چاپ شده است.

ملحقات توضیح المسائل (فارسی)

تحریرالوسیله امام خمینی مسائل جدید و مستحدثه را هم داشت ولی به زبان عربی بود و چون این مسائل برای فارسی زبانان هم لازم بود، به فارسی ترجمه و به ضمیمه برخی مسائل امر به معروف و نهی از منکر و دفاع که در توضیح المسائل نبود، به نام ملحقات توضیح المسائل و نامهای دیگر، هم مستقل و هم به ضمیمه توضیح المسائل مکرر چاپ شد.

استفتائات (فارسی)

یکی از کارها، جمع و تنظیم جواب سوالاتی است که از فقها میشده تا برای غیر سوال کننده هم مورد استفاده قرار گیرد. کتابهای " جامع الشتاب" میرزای قمی و سوال و جواب" حجت الاسلام شفتی و "سوال و جواب" سیدمحمد کاظم یزدی. همه از این قبیل است. اخیرا مجموعه سوال و جوابهای آیت الله گلپایگانی هم در چند جلد تنظیم و چاپ شده است. برخی از علاقهمندان به امام خمینی به فکر افتادند که همین کار را در مورد استفتائات و جوابهای امام خمینی انجام دهند که قسمتی از آن که گویا مربوط به سالهای ۱۳۶۰-۱۳۶۲ شمسی است و در دو جلد تنظیم شده. یک جلد آن در ۵۱۹ صفحه توسط انتشارات جامعه مدرسین قم چاپ شده است.

حکومت اسلامی یا "ولایت فقیه" (فارسی)

این کتاب حاصل درسهای امام خمینی راجع به ولایت فقیه است که در کتاب البیع ایشان هم به گونهای مختصرتر آمده است. چاپ سوم این کتاب در ۲۰۸ صفحه در سال ۱۳۹۱ انجام شده است. و این همان کتابی است که زمینه فکری تشکیل حکومت اسلامی را در ایران آماده ساخت و دستگاه جبار شاهنشاهی نسبت به آن خیلی حساسیت نشان میداد.

کشف اسرار (فارسی)

شیخ مهدی پائین شهری از علمای بزرگ قم و اتقیا بود. فرزند او علی اکبر حکمی زاده رسالهای به نام "اسرار هزار ساله "نوشت و در ۳۸ صفحه در سال ۱۳۲۲ شمسی منتشر ساخت. موضوع این رساله حمله به مذهب تشیع بود. یعنی حرفهای فرقه وهابی را به ضمیمه تبلیغات سؤ علیه روحانیان که آن روزها بازارشان داغ بود، در این رساله آورده بود و در حقیقت رسالهای بود در ترویج وهابیت و از طرفی همسو با کسروی و از طرف دیگر با رضاخان که دشمن روحانیان بود.

امام خمینی سکوت را روا ندانستند و کتاب کشف الاسرار را در همان تاریخ، در پاسخ آن رساله نوشتند و ضمنا خیانتهای رضاخان را هم راحت بیان کردند. کتاب مورد استقبال قرار گرفت و بارها چاپ شد. چاپ اول در سال ۱۳۲۳ شمسی و چاپ سوم آن در سال ۱۳۲۷ شمسی در ۳۳۴ صفحه توسط کتابفروشی علمیه اسلامیه تهران انجام شده است.

قابل ذکر است که امام خمینی برای تالیف "کشف الاسرار" مدتی درس خود را تعطیل کردند و به نوشتن این کتاب پرداختند و یک بار دیگر به همه این در را آموختند که باید دنبال عمل به تکلیف بود نه اینکه به یک کار مخصوص دل بست.

امام خمینی همیشه حامی حفظ وحدت مسلمانان بودند، اما در عین حال بیان کردن بطلان عقاید وهابیان و خرافاتی را که آنان قائلند، جایز میدانستند و کتاب " کشف الاسرار" در همین راستا بود. در ضمن امام خمینی بیان مبانی تشیع و استدلال بر حقانیت این مذهب را هم به طوری که اختلاف انگیز نباشد جایز، بلکه لازم میدانستند که نمونه اعلای آن پیشگفتار وصیتنامه سیاسی ایشان است.

رساله در رجال (عربی)

امام خمینی در علم رجال تالیفی ندارند، اما در جلد اول کتاب طهارتشان که قبلا یاد شد، بحثی درباره "محبت خبر اصحاب الاصول والکتب "در ۲۴ صفحه که میتوان آن را رسالهای جداگانه داشت و ما این بحث را به عنوان رسالهای مستقل یاد کردیم تا نظر افاضل را به آن جلب و این بعد علمی امام خمینی نیز معلوم گردد. در این بحث درباره عبارت معروف: اجمعت العصابة علی تصحیح... " و درباره فرق اصل و کتاب در اصطلاح قدما تحقیق شده است.

دیوان شعر (فارسی)

امام خمینی از آغاز جوانی تا پایان عمر گاهگاهی شعر میسرودند و نمونههایی از آن در کتابها آمده و یا در حافظهها هست و بخشی از آنها پس از درگذشت امام خمینی به صورتهای گوناگون چاپ شد. مجموعه اشعار ایشان دیوانی نسبتا بزرگ را تشکیل میدهد ولی قسمتهایی از آن مفقود شده است.

رسالهای مشتمل بر فوایدی در بعضی مسائل مشکله

این کتاب در بعضی مصادر، یاد شده است و اطلاعی از کم و کیف آن در دست نیست. کتابهایی که تاکنون یاد شد، جز چند مورد آن، به قلم خود امام خمینی بود اما چند کتاب هم تقریرات بحثهای فقه و اصول ایشان است که شاگردان آن بزرگوار آنها را نوشتهاند.

تهذیب الاصول (عربی)

تقریر بحث اصول فقه امام خمینی است به قلم شیخ جعفر سبحانی که با چهار رساله الاضرر - استصحاب - تعادل و تراجیح و اجتهاد و تقلید) که به قلم خود امام است، دوره کامل فقه میباشد.

رساله فی قاعدة لا ضرر یا نیل الاوطار

تقریر بحث امام است به قلم آقای سبحانی، تاریخ پایان تالیف ۱۳۷۵ ق. و تاریخ پاکنویس آن ۱۳۸۰ق. این رساله ضمیمه تهذیب الاصول چاپ شده است.

رساله فی الاجتهاد والتقلید (عربی)

تقریر بحث امام است به قلم شیخ جعفر سبحانی، تاریخ پایان تالیف ۱۳۷۰ق. که تاریخ پایان دوره اول درس اصول فقه امام است و تاریخ تجدید نظر در این رساله ۱۳۷۷ق. که تاریخ پایان دوره دوم درس اصول فقه امام است و تاریخ پاکنویس آن ۱۳۸۲ق. میباشد. این رساله هم به ضمیمه تهذیب الاصول چاپ شده.

لب الاثر یا رساله فی الطلب والاراده والجبر والتفویض (عربی)

تقریرات بحث امام است به قلم شیخ جعفر سبحانی. تاریخ پایان تالیف ۱۳۷۱ق. و تاریخ پاکنویس ۱۳۷۳ق. و عکس نسخه خطی آن در ۵۷ صفحه در کتابخانه موسسه در راه حق قم موجود است. همان طور که توجه دارید سه بحث اخیر یعنی قاعده لاضرر و اجتهاد و تقلید و طلب و اراده را هم خود امام نوشتهاند و هم جناب آقای سبحانی و شاید تفاوت چندانی نداشته باشند.

کتاب البیع (عربی)

تقریر قسمتی از بحث بیع امام خمینی است به قلم آقای قدیری که اخیرا وزارت ارشاد آن را چاپ کرده است. البته همین قسمت به قلم خود امام هم نوشته شده که قبلا یاد گشت.

صحیفه امام (فارسی)

اعلامیهها و گفتارها و حکمها و سخنرانیها و مصاحبههای امام خمینی از سال ۱۳۴۱ شمسی تا سال آخر عمرشان به صورتهای گوناگون و سلیقههای مختلف جمع آوری و تنظیم و نشر شده است که شاید معتبرترین و جامعترین آنها کتاب صحیفه نور باشد.

این کتاب حدود بیست جلد است و شامل رهنمودهای امام خمینی از سال ۱۳۴۱ش. تا آخر عمرشان یعنی ۱۳۶۸ش. میباشد. در آغاز این کتاب نوشتهای از سال ۱۳۶۳ق. که مربوط به حدود بیست سال قبل از نهضت پانزدهم خرداد است آمده است.

وصیتنامه سیاسی الهی (فارسی)

آخرین تالیف امام خمینی است که پس از رحلت ایشان منتشر و در اختیار مردم قرار گرفت. به نظر میرسد میتوان این کتاب را ِیکی از پر تیراژترین کتابها در تاریخ چاپ ایران دانست.

این کتاب بارها و توسط ناشران مختلف در قطع و اندازههای گوناگون منتشر شده است.

ره عشق

نامه عرفانی امام خمینی مورخ ۱۴۰۴ق. از انتشارات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.

باده عشق